حزب مشارکت آخر این هفته کنگره سالانه دارد. در پست قبلی درباره نامزد شدن رمضان زاده برای دبیرکلی نوشتم که حامیان زیادی در مناطق (شهرستان‌ها) و مرکز به خصوص جوانان دارد. این دفعه می‌خواهم درباره مسائل دیگر مشارکت بنویسم.

برخلاف تصور کسانی که از دور به حزب مشارکت نگاه می‌کنند، مشارکت این روزها با مسائل دیگری غیر از حرفهایی که در بیرون هست دست به گریبان است که اگر اینها حل شود یا لااقل تناقض‌ها مشخص و انتخاب‌ها انجام شود، خیلی از مشکلات بعدی حل است. مشارکت حزب عجیبی است. در خیلی ابعاد مختلف کاملا یک طیف رنگارنگ است و نظرات خیلی متفاوتی را در خود جا داده. اما بدون تعصب و تنها با تعجب می‌گویم هیچ رگه‌ای از احتمال چیزی شبیه به انشعاب یا دوگانگی هم در این حزب نمی‌بینم. متأسفم که حسین شریعتمداری و دوستانش را ناراحت می‌کنم، اما با همه مشکلات و با همه اختلاف نظرها، کسانی که الان در مشارکت مانده‌اند خیلی خوب همدیگر را تحمل می‌کنند و با هم همکاری می‌کنند. شاید به خاطر اینکه همه خوب می‌دانند که حالا حالاها بوی پلو از این دیگ نمی‌آید و آنهایی که دنبال پلو بوده‌اند یا هستند دیگر آن طرفها نمی‌پلکند. لذا درجه خلوص اینها که مانده‌اند بالا می‌رود. اما مسائل مشارکت در یک مرور سریع وبلاگی:

مسئله استراتژی
هرچند مشارکت چند وقت پیش یک چیزی درست کرد به نام دفتر انتخابات که صفدر حسینی وزیر قبلی اقتصاد هم رییس آن شد و کلی تشکیلات عریض و طویل با کلی آدم جدید هم به راه انداخت، ولی بخشهایی از مشارکت هم این روزها دارند به این فکر می‌کنند که آیا استراتژی ما در یک سال (بلکه چند سال اخیر) درست بوده و آیا مسیری که می‌رویم درست است؟ یک سر طیف از حضور در (یا بازگشت به) قدرت، ائتلاف در انتخابات و امثال اینها حرف می‌زنند، اما یک سر طیف هم مرور انتقادی گذشته و بازاندیشی در راه طی شده را مدنظر دارند و زیاد انتخابات شوراها و نظایر آن را جدی نمی‌گیرند یا اگر هم می‌گیرند هدفشان فراتر از همین یک انتخابات و شوراهاست. این اندیشه، پیازداغش را که زیاد کنیم می‌شود عباس عبدی، که اساسا مفهوم "سیاست ورزی" را مسخره می‌کند. اما اگر کمی معتدل شود دست‌کم تلقی خاص‌تری از استراتژی سیاست‌ورزی دارد. تلقی‌ای که لااقل فعلا کمتر انتخاباتی است.

مسئله سازمانی
یک حرفی را احتمالا در تمام یک ساله گذشته از اکثر اصلاح طلبان و ازجمله مشارکتی‌ها شنیده‌اید: باید سازمانمان را قوی کنیم. این حرف واکنشی طبیعی به حالی است که از این جریان درانتخابات سوم تیر گرفته شد. هیچکدامشان حدس نمی‌زدند که جریان احمدی‌نژاد اولا بتواند سازمان منظم و سراسری بسیج را از چنگ دیگران در بیاورد و ثانیا کاملا آن را در خدمت خود در بیاورد، به نحوی که هم در جابجا شدن و دست بردن در آرا و هم در هدایت آرا به سمت احمدی‌نژاد در کمترین وقت به بهترین نحو بتوانند عمل کنند. اینها آرزو دارند که یک دهم سازمان بسیج را داشته باشند، که خداوکیلی اگر هم داشته باشند قطعا پنج سال دیگر حکومت را می‌گیرند. اما ندارند. در مورد مشارکت، وضع نسبت به بقیه اصلاح طلبان بهتر اما نسبت به ظرفیت‌های موجود و ایده‌آل ممکن، افتضاح است. مشارکت نه توانست از موقعیت‌ها و امکانات دوران اصلاحات استفاده خوب بکند، نه از پتانسیل هواداران خود در هشت سال گذشته و نه حتی توانست یک درصد از چهار میلیون رأی دهنده به دکتر معین را سازماندهی کند. مشکل اصلی از مرکز است یا مناطق، جای بحثش اینجا نیست. اما این مشکل هست. در مورد راه حل‌های آن، باز دیدگاهها طیف‌بندی می‌شود. بحثش مفصل و پیچیده است و واقعا جایش اینجا نیست، اما خطری که وجود دارد این است که باز حزب درگیر انتخابات شود و به روزمره‌گی یا به قول بعضی‌ها روزمرگی بیفتد و وضعیت مناطق از اینی که هست آشفته‌تر شود.

مسئله مالی
مشارکت احتملا قبلا نمی‌دانست یا دست‌کم به این جدیت نمی‌دانست، اما در انتخابات ریاست‌جمهوری فهمید که وضعش از لحاظ مالی چقدر خراب است. اما فهمید، و بد فهمید. خیلی‌ها هم از درون و بیرون انتقاد کردند که چرا در اینهمه سال که در دولت و مجلس بودید فکری به حال پول درآوردن برای حزب نکردید و مگر کار سیاسی و حزبی بدون پول می‌شود، که این واقعا حرف درستی است. سران مشارکت البته پیش وجدان خود آسوده‌خاطرند که آلوده هیچ کار مالی نشده‌اند که مبادا شائبه فساد داشته باشد و اگر پول ندارند لااقل پاک هستند؛ که این هم انصافا حرفی درست و تحسین‌برانگیز است. اما این حرفها برای کار حزبی نان و آب نمی‌شود. دعوای سیاست و قدرت را با وجدان و اخلاق و شکم خالی نمی‌شود پیش برد. تجربه همه جای دنیا، و تجربه خودمان در ایران، می‌گوید کار سیاسی پول می‌خواهد. نه فقط سیاسی، کار اجتماعی هم پول می‌خواهد. از هرکدام از فعالان NGO ها یا آدمهای عاشق کار فرهنگی که بپرسید بهتان می‌گویند کار اجتماعی و فرهنگی چقدر وابسته به کار اقتصادی است و بدون آن پیش نمی‌رود. کار سیاسی به مراتب بدتر. چون وابسته به دولت که نیست، در ایران هم به اندازه کافی پرهزینه و پر دردسر هست. به علاوه، عموم آدمهای سیاسی هم آنچنان نیستند که به اتکای جیب خودشان بتوانند کار کنند، پس باید منابع دیگری جور کرد. قطعا برای کسانی که مخالف یا بیرون قدرت‌اند، وضع سخت‌تر است. چون باید چفت و بست مشروع بودن درآمدهای خود را اینقدر محکم کنند که مو لای درزش نرود. لذا کار سخت می‌شود. در این مورد اتفاقا هیچ اختلاف نظری در مشارکت نیست! چون هیچ پولی در کار نیست!! از دیگران چه پنهان، مشارکت برای خبرنامه‌اش هم مشکل مالی دارد و از خوانندگانش پول می‌خواهد. نباید در واکنش به ان واقعیت صرفا از موضع تحسین یا تحقیر برخورد کرد. هیچکدام از آن دو حرف قبلی راهگشا نیست. باید دید واقعا چطور می‌شود یک حزب منتقد دولت متکی به نفت هفتاد دلاری، اینقدر پول داشته باشد که نشود آن را زمین زد. این هم یک مشکل آینده مشارکت.

مشکلات دیگری هم هست. خیلی‌هایش را منتقدان دائمی و موسمی مشارکت می‌گویند و نیاز به تکرار آن نیست. بعضی‌ها هم اینقدر درونی هست که گفتن آن دردی را دوا نمی‌کند. اما به هرحال جبهه مشارکت هشت سالگی‌اش در حالی سپری می‌شود که از قدرت بیرون افتاده و با همه این مشکلات هنوز دارد به راه خودش ادامه می‌دهد و اگرنه مهمترین، دست‌کم یکی از اولین احزاب مطرح ایرانی در داخل و خارج از کشور است. بخش‌های زیادی از حاکمیت به صراحت گفته‌اند حزب و تحزب را قبول ندارند و آن را در کنار فرقه و قبیله‌گرایی قرار می‌دهند. حتی به قول میردامادی این حزب و بقیه حامیان چهارمیلیونی دکترمعین الان از داشتن یک نشریه هم محروم هستند. وزیر ارشاد کیهانی به صراحت و بدون شرم در مجلس می‌گوید مشارکت صلاحیت داشتن نشریه ندارد. اعضای حزب را در شهرهای مختلف اذیت می‌کنند، از کار بیکار می‌کنند و با مسائل گوناگون مواجه می‌کنند. بسیاری از اعضای مرکزی هم بارها به دادگاه رفته‌اند و به خاطر جرائم نکرده محاکمه شده‌اند. دوستانی حزب را به تندروی و دوستانی آن را به کندروی متهم می‌کنند و کسانی آن را دستکش مخملین برای مشت آهنین قدرت می‌نامند و کسانی هم برچسب ایجاد انحراف در انقلاب را به آن می‌زنند. اما با همه اینها هنوز این حزب سرپاست. دبیرکل عوض می‌شود، تشکیلات بازسازی می‌شود، استراتژی و تاکتیک‌ها و مشی سیاسی بازبینی می‌شود، آدمها و نقش‌ها و چهره‌ها و حرفها عوض می‌شوند، اما مشارکت می‌ماند تا کار حزبی بماند و نگاه مدرن به سیاست نهادینه شود.